Leuke vraag kreeg ik vorige week op een training: ga je van veel lezen beter schrijven? Ik heb er nooit onderzoek over gelezen, hooguit met vakgenoten overgespeculeerd, en dan is het antwoord een voorzichtig ja. Mits je goede dingen leest.

Onze indruk, zo herinner ik me vooral van gesprekken hierover met mijn oud-collega’s van McKinsey, was dat het lezen van goede boeken tegengif biedt tegen al het kantoor- en consultantsjargon. Misschien hoef je daar zelfs niet eens wereldliteratuur voor te lezen, maar volstaat zelfs een boeketreeksromannetje of elke thriller - zo lang het maar anders is dan het ‘optimaliseren van de leverage voor de best-practice’, bij wijze van spreken (of vul je eigen jargon in).

Op veel lager schrijfniveau speelt de invloed ook. Er wordt in mijn vakgebied al wel gevreesd bijvoorbeeld dat ‘de jeugd van tegenwoordig’ een minder stabiel woordbeeld ontwikkelt vanwege alle bagger die ze te zien krijgen op internet. Probleem daaraan is dat je als je niet op basis van het woordbeeld weet hoe je een woord schrijft, spellen veel meer moeite kost en vaker fout zal gaan. Mijn generatie (eerder deze week 43 geworden) hoefde amper te leren dat krijgd niet bestaat, daar hoef je de d/t-regels niet voor te kennen; het is een onmogelijk woordbeeld. Maar Google vindt in een wip 2430 hits, dus is het ineens een woord dat je wél kunt tegenkomen.  Nou kun je erover debatteren of hij krijgd  schrijven heel erg is (de jongeren die dat schrijven, schreven 25 jaar geleden waarschijnlijk helemaal niet voor het oog van anderen) - maar ánders is het wel.

Ook is mijn indruk bij iets oudere jongeren (beginnende studenten) dat een beetje belezen zijn uitmaakt voor hun gevoel voor schrijftaalzinnen, voor hoe geschreven taal eruit ziet, en ook wel een beetje voor genres - dat ze weten dat een artikel iets anders is dan een brief. Dat zijn dingen die moeilijk zijn om uit te leggen, en die je niet uit hóeft te leggen aan mensen met voldoende ervaring met teksten.

Op nog hoger schrijfniveau, dat van de schrijvende professionals, zou het wel eens kunnen zijn dat je stijl frisser blijft van lezen. Misschien. Want degenen die graag lezen, zullen misschien ook liever schrijven, en of het lezen dan het betere schrijven veroorzaakt, is maar helemaal de vraag. Slechter word je er echter zeker niet van, dus als je het niet heel vervelend vindt, zou ik altijd zeggen: pak af en toe eens een goed boek. Vergeet vooral niet ervan te genieten!

Het was wat stilletjes op dit weblog. Duidelijke oorzaak: fysiek ongemak. Vorige week ben ik door mijn rug gegaan en had ik een paar dagen lang veel pijn; sinds maandag heb ik een stevige verkoudheid te pakken. Nou is dit geen medisch of dagboek-weblog - dus wat wil dit zeggen voor tekst en communicatie? Dat fysiek ongemak creativiteit in de weg staat. Normaal gesproken heb ik regelmatig wel ideetjes voor een weblog-verhaal, maar nu niet. Een duidelijk geval van de Piramide van Maslow: als er aan fysieke basisbehoeften niet is voldaan, kom je aan hogere behoeften niet toe. Oftewel: als je pijn hebt of niet fit bent, kun je niet creatief zijn. En als je honger of dorst hebt ook niet.

Als je wilt schrijven of presenteren, dient er dus aan je fysieke basisbehoeften te zijn voldaan. Ik werk echter wel eens voor bedrijven waarin het lijkt alsof de mensen geen lijven hebben. Waar bijvoorbeeld maaltijden worden overgeslagen (”Maar dan heb je toch geen tijd om te lunchen?” was laatst mijn bezorgde vraag. “Geeft niet! Geeft niet!” het antwoord) en de dagen zo vol worden gepland dat acht uur slapen onmogelijk is. Dat lijkt productief, zo hard werken. Lijkt. En het is zeker niet creatief.

In het tijdschrift Onze Taal van januari staat een artikel van Maaike Govers over de mate waarin het Nederlands van leerlingen op tweetalige middelbare scholen beïnvloed wordt door al het Engels dat zij horen. Die beïnvloeding gaat vrij ver: die leerlingen zeggen rustig ‘wij misbegrijpen elkaar’ - en dat is dan ook de titel van het artikel. Toch roept ze geen moord en brand: het trekt waarschijnlijk wel weer bij.

Maaike was mijn scriptiestudent aan de eerstegraads lerarenopleiding van de Universiteit Leiden/Hogeschool Rotterdam (LAV-1). Ik heb de laatste paar jaar van het bestaan aan die opleiding lesgegeven; inmiddels is ze opgeheven. Mijn laatste activiteit was het begeleiden van Maaike. Ze was met haar scriptie bezig toen ik in Afrika was, en ze heeft dat zo goed en zelfstandig gedaan, naast haar baan als docent Nederlands aan een tweetalige havo-vwo-school, dat ik het prima vond dat alleen haar naam bij het artikel kwam te staan, ondanks dat ik daar ook wel wat voor heb gedaan. Ik kondig het dus met trots en plezier hier aan.

In de Fiets van januari staat mijn column over ‘core stability’. En een gelukkig nieuwjaar gewenst allemaal!

Louise